( مطلب پنجم ) ( شرائط حسن تكليف ) پس از آشنائى با اصل حسن و ضرورت تكليف ، وارد مىشويم در بيان شرائط حسن تكليف : اين گونه نيست كه ميدان تكليف بدون در و پيكر بوده و هر تكليفى در هر شرائطى و با هر كيفيتى و براى هر كسى بايستنى باشد بلكه حسن تكاليف براى بشريت هزار و يك قيد و شرط دارد و ما در اين مطلب بطور مجمل آن شرائط را به چهار دسته تقسيم نموده و بيان مىكنيم : الف : شرائط خود تكليف و خطاب مولى و آنها عبارتند از دو شرط : 1 - در نفس خطاب و تكليف مفسده‌اى نباشد و گرنه چنين تكليفى قبيح بوده و از حكيم متعال صادر نمىشود حال مفسده داشتن گاهى نسبت به شخص همين مكلّف است به اينكه اين تكليف جديد سبب مىشود تا مكلّف واجب ديگرى را ترك كند فى المثل از طرفى مولى به من فرموده : امروز ظهر بر تو نماز ظهر و عصر را واجب نمودم و بايد بجا آورى و از طرفى هم اوّل صبح امروز مىگويد : بر تو واجب نمودم كه تا شب بخوابى و هيچ كارى انجام ندهى خوب اين تكليف ثانى با آن تكليف اوّل قابل جمع نيست . و گاهى نسبت به مكلّف ديگرى مفسده دارد فى المثل مولى مرا ملزم مىكند كه بروم و زيد را در جهل مركب بيفكنم تا كار حرامى از او صادر شود و يا واجبى را ترك كند اين تكليف مولى بر من داراى مفسده است نسبت به مكلف ديگر كه زيد باشد .